Tim Standhart (Vidomes): Van AI-hype naar AI-houvast

Geplaatst door CorporatieMedia op
 

AI staat bij veel woningcorporaties hoog op de agenda, maar enthousiasme alleen leidt niet automatisch tot duurzame waarde. Bij Vidomes wordt AI daarom niet benaderd als los technologieproject, maar als een organisatiebrede veranderopgave waarin mensontwikkeling, procesverbetering, data, governance én maatschappelijke waarde samenkomen. Wat vraagt dat van medewerkers en organisatie? CorporatieGids Magazine sprak daarover met Business Partner Informatisering & Digitalisering Tim Standhart: “De grootste uitdaging ligt niet in de techniek, maar in het verantwoord verbinden van AI met vaardigheden, processen, leiderschap en dagelijkse werkzaamheden.”

Ook bij Vidomes krijgt AI steeds meer invloed op hoe de organisatie werkt, leert en beslissingen neemt. Tim: “We staan als sector voor grote uitdagingen: een stijgende werkdruk, toenemende verwachtingen van huurders, schaarste op de arbeidsmarkt en de noodzaak om met beperkte middelen meer maatschappelijke waarde te realiseren. Daarom hebben wij AI vanaf het begin gekoppeld aan onze bredere digitaliseringsstrategie. Niet omdat AI een hype is, maar omdat we geloven dat AI kan bijdragen aan betere dienstverlening, hogere productiviteit en beter onderbouwde besluitvorming. Tegelijkertijd zagen we dat AI nieuwe vraagstukken met zich meebrengt. Daarom hebben we gekozen voor een integrale aanpak waarin technologie, mensontwikkeling, procesverbetering en beheersing samenkomen.”

AI-verkenning
Volgens Tim maakt Vidomes momenteel op verschillende manieren gebruik van AI: “Het meest zichtbare is de inzet van Copilot. Medewerkers gebruiken dit voor het samenvatten van documenten, voorbereiden van vergaderingen, opstellen van conceptteksten, analyseren van informatie en ondersteunen van dagelijkse werkzaamheden. Daarnaast onderzoeken we hoe AI kan bijdragen aan procesverbetering, bijvoorbeeld door procesanalyses te ondersteunen, verbeterkansen te identificeren en procesveranderaars te helpen bij het ontwerpen van efficiëntere werkwijzen. Ook verkennen we de inzet van AI-agents: digitale assistenten die taken kunnen uitvoeren, informatie verzamelen of medewerkers ondersteunen bij terugkerende werkzaamheden. Op dit moment zitten we vooral in de fase van verkennen, leren en ervaring opdoen met de eerste toepassingen. Daarbij vinden we het belangrijk om klein te beginnen, ervaringen op te doen en successen én lessen actief met elkaar te delen.”

Duurzame waarde
De belangstelling voor AI is groot. En hoewel dat enthousiasme positief is, leidt dat volgens Tim niet direct tot duurzame waarde: “Onze behoefte aan AI-houvast zit vooral in het creëren van duidelijke kaders. Wat willen we wel en niet met AI, hoe organiseren we verantwoordelijkheden, hoe zorgen we voor veilig gebruik en hoe maken we keuzes over investeringen en prioriteiten? We willen voorkomen dat AI een verzameling losse experimenten wordt zonder samenhang, of dat medewerkers onbewust risico’s nemen rond privacy, datakwaliteit of de betrouwbaarheid van AI-uitkomsten. Daarom investeren we bewust in spelregels, opleidingen, governance en risicobeheersing. Daarnaast werken we stap voor stap aan een AI Control Framework, een AI-register en verdere inrichting van AI-compliance, zodat deze onderdelen aansluiten op onze bestaande processen en beheersmaatregelen. Het doel is niet om innovatie af te remmen, maar juist om verantwoord te kunnen experimenteren, leren en opschalen.”

Drie sporen
Vidomes heeft daarbij gekozen voor een aanpak langs drie samenhangende sporen: de juiste voorwaarden scheppen voor individuele gebruikers, maatschappelijke waarde en organisatorische meerwaarde realiseren én fundamenten en strategische impact versterken. Tim: “Deze helpen ons om AI niet alleen als een technologische ontwikkeling te zien, maar als organisatiebrede verandering waarbij gebruik, waardecreatie en beheersing hand in hand moeten gaan. Het eerste spoor richt zich bijvoorbeeld op onze medewerkers. We willen collega’s in staat stellen om AI verantwoord en effectief te gebruiken. Dat is belangrijk omdat AI pas waarde krijgt als medewerkers begrijpen wat ze ermee kunnen, maar ook weten waar grenzen liggen. Uiteindelijk gaat het niet alleen om het leren gebruiken van AI, maar vooral om het ontwikkelen van de vaardigheden en het aanpassingsvermogen die medewerkers nodig hebben om ook in een steeds digitalere toekomst succesvol te blijven.”

Innovatie en houvast
“Het tweede spoor richt zich op het realiseren van maatschappelijke waarde en organisatorische meerwaarde met AI. Daarbij kijken we hoe AI medewerkers kan ondersteunen, processen kan verbeteren en kan bijdragen aan de strategische doelen van Vidomes. De eerste stap is het inzetten van AI als assistent voor medewerkers, bijvoorbeeld voor het samenvatten van documenten en vergaderingen. Daarnaast onderzoeken we hoe AI structureel kan bijdragen aan onze processen en dienstverlening. Voor ons staat daarbij niet de technologie centraal, maar de vraag welke waarde AI toevoegt voor medewerkers, processen en uiteindelijk onze dienstverlening aan huurders.”

Het derde spoor richt zich op de randvoorwaarden die nodig zijn om AI verantwoord en toekomstbestendig toe te passen: “Daarbij gaat het om governance, compliance, privacy, security, transparantie en het voldoen aan wet- en regelgeving, waaronder de AI-verordening. Vidomes werkt daarom aan een AI-register, het inventariseren van AI-toepassingen, het inrichten van AI-compliance en het opnemen van AI-risico’s in bestaande risico- en complianceprocessen. Daarbij bevinden we ons nadrukkelijk in een leer- en ontwikkelfase. Niet alle onderdelen zijn al volledig ingericht, maar door deze elementen nu al mee te nemen creëren we een basis waarop we verantwoord kunnen doorgroeien. Daarnaast vinden we het belangrijk dat AI-toepassingen niet alleen technisch mogelijk zijn, maar ook ethisch verantwoord. De combinatie van de drie sporen maakt het mogelijk om met AI verantwoord snelheid te maken. We willen niet wachten tot alles perfect is geregeld, maar ook niet experimenteren zonder duidelijke kaders. Door deze drie sporen parallel te ontwikkelen creëren we zowel innovatie als houvast.”

Competenties ontwikkelen
Op de vraag wat het van medewerkers vraagt om AI goed in te kunnen zetten, zegt Tim: “Het vraagt vooral nieuwsgierigheid, kritisch denken en de bereidheid om continu te leren. Medewerkers hoeven geen AI-specialisten te worden, maar moeten wel begrijpen hoe ze AI effectief kunnen inzetten, hoe ze uitkomsten goed beoordelen en wanneer menselijk inzicht noodzakelijk blijft. Tegelijkertijd gaat deze ontwikkeling over veel meer dan AI alleen. Digitalisering wordt steeds meer onderdeel van vrijwel iedere functie, waardoor vaardigheden en competenties minstens zo belangrijk worden als vakinhoudelijke kennis. Voor Vidomes betekent dit dat we niet alleen investeren in technologie, maar juist ook in de ontwikkeling van onze mensen. Het doel is niet om iedereen AI-expert te maken, maar om medewerkers voldoende vertrouwen en vaardigheden te geven om verantwoord met nieuwe technologie om te gaan. Uiteindelijk wordt de waarde van AI bepaald door de manier waarop organisaties technologie en menselijke kwaliteiten weten te verbinden.”

Leiderschap
Het management speelt daarin een cruciale rol, vervolgt Tim: “AI raakt niet alleen technologie, maar ook leiderschap, cultuur, vaardigheden, processen en organisatieontwikkeling. Daarom moet AI onderdeel zijn van de reguliere sturing en niet worden gezien als een tijdelijk innovatieproject. Leidinggevenden moeten richting geven, ruimte bieden om te experimenteren, het gesprek voeren over kansen en risico’s en medewerkers ondersteunen in hun ontwikkeling. Succesvolle AI-adoptie vraagt daarom niet alleen om technologie-investeringen, maar ook om leiderschap en veranderkracht.”

Value on Investment
Bij de impact van AI-inzet kijkt Vidomes steeds vaker naar ‘Value on Investment’. “Natuurlijk zijn er voordelen die zich laten uitdrukken in tijdsbesparing of efficiency,” zegt Tim. “Maar veel effecten zijn minder eenvoudig in euro’s uit te drukken. Denk aan een hogere kwaliteit van analyses, meer werkplezier, betere dienstverlening en sneller leren als organisatie. Juist die bredere waarde willen we zichtbaar maken. Uiteindelijk kijken we niet alleen naar wat AI oplevert in uren of euro’s, maar vooral naar de bijdrage aan medewerkerstevredenheid, dienstverlening, kwaliteit en maatschappelijke waarde. Voor een woningcorporatie betekent maatschappelijke waarde bijvoorbeeld dat medewerkers meer tijd kunnen besteden aan huurders, complexe vraagstukken en persoonlijk contact, terwijl routinematige werkzaamheden slimmer worden ondersteund door technologie.”

Veranderopgave
Wanneer gevraagd wordt wat in de praktijk vooral goed gaat qua AI-gebruik, zegt Tim: “Wat goed gaat, is de bereidheid van collega’s om te leren en te experimenteren. Zoals gezegd zien we veel enthousiasme rondom Copilot, AI-trainingen en de eerste praktijktoepassingen. Tegelijkertijd merken we dat de grootste uitdagingen niet technisch zijn. De lastigste vragen gaan over eigenaarschap, governance, vaardigheden, capaciteit en verandermanagement. Daarbij hebben we geleerd dat niemand op dit moment alle antwoorden heeft. De ontwikkelingen gaan zo snel dat iedere organisatie voor een deel in de mist werkt. Juist daarom vinden wij het belangrijk om houvast te creëren: niet door alles vooraf dicht te regelen, maar door duidelijke kaders neer te zetten waarbinnen medewerkers veilig kunnen experimenteren. Tegelijkertijd moeten we accepteren dat een deel van de weg zich pas tijdens het lopen ontvouwt. Daarom kiezen we voor leren, experimenteren, evalueren en bijsturen. AI is daarmee veel meer een veranderopgave dan een technologie-opgave.”

Volgende AI-stap
Vooruitkijkend naar de toekomst verwacht Tim dat de grootste verandering niet zit in één specifieke AI-toepassing, maar in de manier waarop organisaties straks werken: “De eerste fase van AI draaide vooral om productiviteit. Dat levert direct waarde op, maar is nog maar het begin. De volgende stap is dat AI steeds meer verbonden raakt met processen, data en automatisering. Dan verschuiven we van een situatie waarin medewerkers AI gebruiken naar een situatie waarin medewerkers samenwerken met AI-agents die taken uitvoeren, informatie verzamelen, analyses maken en voorstellen doen. Op termijn kan AI zich ontwikkelen tot een soort digitale collega die medewerkers ondersteunt vanuit gevalideerde bronnen, zodat zij meer tijd overhouden voor persoonlijk contact en werkzaamheden waar menselijk inzicht het verschil maakt. Uiteraard zal menselijk oordeel, verantwoordelijkheid en regie hierbij altijd noodzakelijk blijven. De grootste waarde ontstaat uiteindelijk niet door AI alleen, maar door de combinatie van betrouwbare data, slimme automatisering en AI.”

Van hype naar houvast
Op 10 september is Tim aanwezig als spreker tijdens een theatersessie op CorporatiePlein: “Ik hoop dat bezoekers van die sessie vooral beseffen dat AI geen keuze meer is, maar dat de manier waarop je ermee omgaat wel degelijk een keuze is. AI-houvast betekent niet dat je alle antwoorden hebt, maar dat je richting kiest, duidelijke kaders neerzet en bereid bent om onderweg te blijven leren en bij te sturen. Veel organisaties bevinden zich nu in de fase van experimenteren, en dat is waardevol. Juist door te doen leer je wat werkt en waar de echte kansen liggen. Tegelijkertijd komt er een moment waarop je verder moet kijken dan de technologie alleen. Mijn advies is daarom om AI niet te zien als een los technologie-initiatief, maar als een ontwikkeling die de hele organisatie raakt. De kunst is om ruimte te geven aan innovatie en experimenten, terwijl je tegelijkertijd zorgt voor duidelijke kaders, vaardigheden en verantwoordelijkheden. Dat is voor mij de kern van de beweging: van AI-hype naar AI-houvast.”

Bron: CorporatieGids Magazine, Foto: Rhalda Jansen