ERP-monitor woningcorporaties: Ondanks dominantie Aareon en Zig is ERP-markt nog niet in beton gegoten

Geplaatst door CorporatieMedia op Monday 8 December 2025

ERP-systemen vormen voor woningcorporaties de fundering van hun bedrijfsvoering. Een sterk verankerde basis waarmee de dagelijkse corporatieprocessen worden ondersteund. Voor bijna driekwart van alle woningcorporaties is dat nog steeds in toenemende mate een ERP-systeem van Aareon of Zig. Toch is de markt allerminst in beton gegoten. Waar DataBalk zijn piketpalen in de grond slaat en als enige andere leverancier groei laat zien, moeten Hercules, Itris en NCCW genoegen nemen met stilstand of achteruitgang. Komt er nog een kentering? Wordt AI een gamechanger in de ERP-markt? CorporatieGids Magazine ging erover in gesprek met Olke Jan van der Meer, managing partner Chaptr2.

Ieder jaar in de laatste editie van CorporatieGids Magazine worden de mutaties in de ERP-markt onder het vergrootglas gelegd. De mutaties van corporaties met 1.000 vhe of meer worden nauwgezet bijgehouden door Chaptr2 en van commentaar voorzien door Olke Jan.

Knuppel
Vorig jaar schreven we dat nieuwkomer DataBalk met vier gewonnen ERP-selectietrajecten de knuppel tussen de kemphanen Zig en Aareon in het hoenderhok heeft gegooid. Maar verkopen is één en implementeren twee. “Afgaande op de corporaties die inmiddels live zijn met de ERP-suite van DataBalk is dat implementeren gelukt,” stelt Olke Jan vast. “Dat is knap, maar er is vanzelfsprekend ook nog wel wat te doen zoals de verdere doorontwikkeling die voortkomt uit het eerste gebruik.”

Ontevreden
Corporaties stappen niet snel over op een nieuw ERP-systeem. Als dat gebeurt is één van de triggers ontevredenheid over de huidige leverancier, vertelde Olke Jan vorig jaar. Wat de reden voor ontevredenheid is en of deze altijd gerechtvaardigd is, zegt hij: “Ontevredenheid ontstaat vaak doordat leveranciers klanten te weinig aandacht geven en zich een nummer voelen. Als je bij een aflopend contract heel tevreden bent, gaan corporaties echt geen selectie starten. Ik denk ook niet dat ontevredenheid de enige trigger is om van ERP-leverancier te wisselen. Een aflopend contract zie ik als belangrijkste factor op dit moment, zeker als het end-of-life van het ERP is aangekondigd.”

Marktwerking
Een andere trigger is dat corporaties het belangrijk vinden dat, naast Aareon en Zig, nog een derde Microsoft-partij de markt betreedt, omdat zij verwachten dat hierdoor meer marktwerking ontstaat, zegt Olke Jan. Op de vraag of dit nu daadwerkelijk aan de orde is, zegt hij: “Met DataBalk is er inderdaad een serieuze derde partij bijgekomen. Iets wat eerder veel leveranciers niet gelukt is. En daarmee zal zeker de gewenste marktwerking op prijs ontstaan.”

End-of life
De cijfers liegen niet en laten zien dat ook afgelopen jaar corporaties zijn vertrokken bij Itris en NCCW. Op de vraag of dit haaks staat op de door corporaties zo gewenste marktwerking, zegt Olke Jan: “Ik zie marktwerking niet alleen in de hoeveelheid aanbieders. Als aanbieder moet je ook toekomstperspectief kunnen bieden. Het is ook de werking van de markt dat wanneer leveranciers dat onvoldoende bieden zij klanten verliezen. Daarbij komt dat Hercules – naast NCCW en Itris de derde ERP-leverancier binnen de TSS-familie – hun product Wocas end-of life heeft verklaard. Corporaties moeten dan wel omkijken naar een ander systeem met toekomstperspectief.”

Amerikaanse big tech
Waar de dominantie van Microsoft-oplossingen in de corporatiesector enorm is, dringt zich steeds vaker de vraag op of die afhankelijkheid van een Amerikaanse softwaregigant wel wenselijk is. “De sterke afhankelijkheid van Amerikaanse big tech is zeker een thema, en niet alleen gerelateerd aan ERP,” beaamt Olke Jan. “Of zou dat op zijn minst móeten zijn. Zelfs op de bestuurstafel. Alternatieven zullen mondjesmaat komen, het is goed om daarbij de overheid te volgen en onderlinge samenwerking te zoeken. Op het gebied van ERP voor woningcorporaties zie ik op korte termijn geen goed alternatief.”

Private equity
Los van de afhankelijkheid van Microsoft is de leveranciersafhankelijkheid de laatste jaren ook toegenomen. Niet alleen vanuit de techniek, maar in belangrijkere mate door private equity. Op de vraag of Olke Jan voldoende investeringsbereidheid bij Aareon, Zig en TTS – allen in handen van private equity – terugziet, zegt hij: “Ja, en dat zit vooral in de overnames die zij doen. Zij hebben daarmee als doel om een nog completer dienstenaanbod te kunnen leveren met een grotere omzet tot gevolg. Ook zie je investeringen in AI waarbij zij ook gebruik kunnen maken van kennis die binnen hun groep al aanwezig is. Bij TSS zie je ook dat investeringsbereidheid er bij NCCW en Hercules niet meer is.”

Invloed
Dan komt het gesprek toch weer even op die door corporaties zo gewenste marktwerking. Kunnen corporaties marktwerking überhaupt wel beïnvloeden nu de ERP-markt vrijwel volledig in handen is van private equity? “Het lastige bij ERP-systemen is dat je niet zo snel overstapt,” antwoordt Olke Jan. “Een overstap kost veel geld, maar ook contracten zijn vaak voor langere tijd afgesloten. Leveranciers weten dat en dat maakt ze ook zo aantrekkelijk voor private equity. De invloed op de prijs die je betaalt is het grootst als je een nieuw contract gaat afsluiten. Ik ben ook van mening dat corporaties moeten blijven vragen om open systemen, standaardisatie en flexibele contracten: het kunnen aan- en uitzetten van onderdelen. Door al hun overnames bieden leveranciers in toenemende mate een totaalaanbod. Hier horen vaak triggers bij om daarvoor te kiezen op basis van prijs en mate van integratie. Op zich prima, maar deze triggers kunnen ook een drempel zijn om voor alternatieven te kiezen waardoor sprake is van ‘vendor lock-in’. Standaardisatie zou altijd voor leveranciers uitgangspunt voor koppelingen moeten zijn, ook voor componenten binnen hun eigen suite. Alleen dan blijft keuzevrijheid mogelijk.”

Honderd jaar hetzelfde
Corporaties doen al meer dan honderd jaar hetzelfde: woningen bouwen, onderhouden en verhuren aan mensen met een kleine portemonnee. Het grote verschil is dat ‘vroeger’ de verhouding tussen fte en vhe veel ‘gezonder’ was. Uitpuilende suites bomvol functionaliteit en de opkomst van AI als ‘alleskunner’ ten spijt hebben corporaties nog steeds veel fte nodig om hun vhe te beheren. Levert innovatieve automatisering onder aan de streep dus te weinig op? “Ik ben het niet met je eens dat corporaties al honderd jaar hetzelfde doen,” ageert Olke Jan. “Door onder meer strengere wet- en regelgeving, toegenomen toezicht, verduurzaming en de leefbaarheidsopgave zijn meer mensen nodig. Zonder automatisering zouden dat er nog meer zijn. Overigens staat AI gerelateerd aan het ERP bij corporaties nog in de kinderschoenen.”

AI nieuwkomer
CorporatieGids Magazine bestaat meer dan vijftien jaar. In de allereerste editie schreven we dat er bijna een elftal aan ERP-spelers kon worden opgesteld. Inmiddels is het aantal ERP-partijen bijna op één hand te tellen. Op de vraag hoeveel ERP-spelers er over vijf jaar nog zullen zijn, zegt Olke Jan: “Ik zal daarvoor eerst mijn visie op het toekomstige ERP geven. Onder invloed van AI gaat het traditionele ERP veranderen. AI verandert ERP van ‘werken in schermen’ naar ‘werken met agents’: medewerkers vragen en starten processen in gewone taal, terwijl agents via API’s en events met het ERP en andere bronnen praten. Het ERP blijft het systeem voor betrouwbare kritische data en transacties, maar gebruikers zitten minder in de ERP User Interface; die blijft wél nodig voor uitzonderingen, autorisaties en configuratie.”

Olke Jan vervolgt: “Dit vereist standaard open ERP-koppelingen, heldere afspraken over wanneer een medewerker beslist of bijstuurt, strikte rechten per rol met controleerbare logboeken en een stevige dataorganisatie door bronregistratie, kwaliteitsbewaking en opslag binnen de EU. Je hebt daarvoor ook medewerkers nodig die snappen wat agents doen en prompting beheersen.”

“Dan het antwoord op de vraag over het aantal ERP leveranciers over vijf jaar. Ik denk vijf,” zegt Olke Jan en licht toe. “Het grootste deel van de koek is dan verdeeld tussen Aareon, DataBalk en Zig, waarbij Aareon en Zig leunen op hun grote klantenbestand en langlopende contracten. DataBalk groeit via nieuwe deals. Itris houdt wel een rol al is het afwachten hoe groot die zal zijn. De Microsoft-dominantie blijft daarmee intact. Tegelijk ontstaat, gedreven door EU-soevereiniteit, ruimte voor een Europese nieuwkomer buiten de traditionele ERP-hoek, die met volwassen AI en sterke sectorintegraties een volledig Europese oplossing neerzet, bij voorkeur open-source zodra continuïteit, certificering en support zijn geborgd.”